กฎหมายห้ามอะไร
พระราชบัญญัติรักษาความสะอาดและความเป็นระเบียบเรียบร้อยของบ้านเมือง พ.ศ. 2535 มาตรา 31 ห้ามมิให้ผู้ใดทิ้งสิ่งปฏิกูลหรือมูลฝอยในสถานสาธารณะ นอกภาชนะหรือที่ที่ราชการส่วนท้องถิ่นได้จัดไว้
ข้อความสำคัญคือ "นอกภาชนะหรือที่ที่ราชการส่วนท้องถิ่นได้จัดไว้" ไม่ใช่แค่การทิ้งเรี่ยราด แต่รวมถึงการวางถุงขยะไว้ข้างถังด้วย เพราะข้างถังไม่ใช่ที่ที่จัดไว้
ค่าปรับ
- การทิ้งขยะ หิน กรวด ดิน เลน ทราย ลงในบริเวณที่ได้ปลูกหญ้าหรือต้นไม้ มีโทษปรับไม่เกิน 2,000 บาท
- สำหรับความผิดฐานทิ้งขยะไม่ถูกที่ตามพระราชบัญญัตินี้ โทษสูงสุดที่มีการเผยแพร่คือ จำคุกไม่เกิน 1 เดือน ปรับไม่เกิน 10,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ ขึ้นอยู่กับลักษณะการกระทำ
รางวัลนำจับกึ่งหนึ่ง
กรุงเทพมหานครให้รางวัลนำจับกึ่งหนึ่งของค่าปรับ แก่ผู้ที่แจ้งเมื่อพบเห็นผู้กระทำผิดตามพระราชบัญญัติรักษาความสะอาดฯ
ครึ่งหนึ่งของค่าปรับถือว่าสูงมากเมื่อเทียบกับประเทศอื่น เกาหลีใต้ให้ 20 เปอร์เซ็นต์ ส่วนประเทศในยุโรปที่เราตรวจสอบมาไม่มีรางวัลลักษณะนี้เลย
ผลที่ตามมาคือหลักฐานสำคัญมาก ต้องระบุให้ได้ว่าใคร เมื่อไร ที่ไหน ทิ้งอะไร พร้อมหลักฐานประกอบ เพราะรางวัลจะเกิดขึ้นได้ก็ต่อเมื่อมีการเปรียบเทียบปรับจริง
ข้างถังขยะก็ถือว่าผิด
จุดที่คนเข้าใจผิดบ่อยที่สุดคือคิดว่าถ้าถังเต็มแล้ววางข้างถัง ก็ยังนับว่าอยู่ในจุดทิ้งขยะ
ตามตัวบท การทิ้งต้องอยู่ในภาชนะหรือที่ที่ราชการส่วนท้องถิ่นจัดไว้ พื้นข้างถังไม่ใช่ที่ที่จัดไว้
ถ้าถังเต็มเป็นประจำ สิ่งที่ควรทำคือแจ้ง ไม่ใช่วางไว้ข้างถัง เพราะถังที่ล้นทุกสัปดาห์คือปัญหาเรื่องความจุหรือรอบเก็บ ซึ่งแก้ได้ด้วยข้อมูลเท่านั้น
แจ้งที่ไหน
- สำนักงานเขตหรือเทศบาลในพื้นที่ ซึ่งเป็นผู้บังคับใช้พระราชบัญญัตินี้
- เจ้าหน้าที่เทศกิจ
- สายด่วนของหน่วยงานท้องถิ่น หากมี
- ตำรวจ หากเห็นผู้กระทำหรือมีทะเบียนรถ
- หากมีไฟไหม้ ควัน หรือของเหลวรั่วไหล ให้ถือเป็นเหตุฉุกเฉิน ไม่ใช่การแจ้งตามปกติ
สิ่งที่ควรมีในการแจ้ง
- ตำแหน่งที่แน่นอน ถ้าได้พิกัดจะดีที่สุด
- รูปสองรูป รูปใกล้ให้เห็นว่าเป็นขยะประเภทใด และรูปไกลเพื่อให้กลับมาหาจุดได้
- ประเภทของขยะ เช่น เศษวัสดุก่อสร้าง เฟอร์นิเจอร์ ยางรถ กิ่งไม้ ถังสารเคมี แผ่นกระเบื้อง
- ปริมาณโดยประมาณ โดยมีของบางอย่างในภาพเทียบขนาด
- วันที่ และถ้าทราบว่ามีมาตั้งแต่เมื่อไร
- ร่องรอยที่บอกที่มาซึ่งมองเห็นได้โดยไม่ต้องรื้อ เช่น ใบส่งของ ฉลาก ชื่อร้าน ไม่ต้องรื้อค้นในกองขยะ
สิ่งที่ไม่ควรทำ
- อย่าเก็บกวาดก่อนแจ้งและถ่ายรูป เพราะหลักฐานจะหายไป
- อย่าจับถังสารเคมี ถุงที่ปิดสนิท หรือแผ่นที่อาจมีแร่ใยหิน
- อย่าตามหรือเผชิญหน้ากับผู้ทิ้ง จดทะเบียนรถแล้วแจ้งก็เพียงพอ
- อย่าวางเพิ่ม จุดทิ้งขยะจุดหนึ่งจะดึงจุดอื่นตามมาภายในไม่กี่วัน
ทำไมการเก็บบันทึกสาธารณะจึงช่วยได้
จุดที่เก็บกวาดแล้วมักกลับมาเป็นจุดทิ้งขยะอีกอย่างสม่ำเสมอจนน่าแปลกใจ จุดเหล่านี้เกิดซ้ำด้วยเหตุผลเชิงโครงสร้าง คือรถเข้าถึงได้ กลางคืนไม่มีใครเห็น และจุดทิ้งที่ถูกต้องอยู่ไกล
การแจ้งครั้งเดียวได้การเก็บกวาดครั้งเดียว แต่ประวัติที่มีวันที่และรูปภาพของจุดเดิมเป็นอีกเรื่องหนึ่ง เป็นเหตุผลรองรับการขอแผงกั้น กล้อง ป้าย หรือจุดทิ้งที่ใกล้ขึ้น ใน CleanSpot การแจ้งแต่ละครั้งจะเก็บรูป วันที่ และพิกัดไว้บนแผนที่สาธารณะ และการเปิดจุดเดิมซ้ำจะสร้างประวัตินั้นขึ้นมา
สิ่งนี้ไม่ได้แทนการแจ้งต่อสำนักงานเขต และเราไม่ได้นำเสนอแบบนั้น แต่เป็นหลักฐานที่มักขาดไปในกระบวนการ
แหล่งข้อมูล
ทิ้งขยะในที่สาธารณะปรับเท่าไร
การทิ้งขยะ หิน กรวด ดิน เลน ทราย ลงในบริเวณที่ปลูกหญ้าหรือต้นไม้ ปรับไม่เกิน 2,000 บาท ส่วนโทษสูงสุดตามพระราชบัญญัตินี้ที่มีการเผยแพร่คือ จำคุกไม่เกิน 1 เดือน ปรับไม่เกิน 10,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ
แจ้งแล้วได้รางวัลจริงหรือ
กรุงเทพมหานครให้รางวัลนำจับกึ่งหนึ่งของค่าปรับแก่ผู้แจ้ง โดยต้องมีหลักฐานประกอบและมีการเปรียบเทียบปรับเกิดขึ้นจริง
ถังเต็มแล้ววางข้างถังได้ไหม
ตามตัวบท ต้องทิ้งในภาชนะหรือที่ที่ราชการส่วนท้องถิ่นจัดไว้ พื้นข้างถังไม่ใช่ที่ที่จัดไว้ ถ้าถังเต็มเป็นประจำควรแจ้งเรื่องความจุหรือรอบเก็บแทน
เก็บเองได้ไหม
ไม่ควรเก็บก่อนแจ้งและถ่ายรูป เพราะหลักฐานจะหายไป และอย่าจับถังสารเคมีหรือแผ่นที่อาจมีแร่ใยหิน