Ano ang ipinagbabawal
Ang Republic Act 9003, ang Ecological Solid Waste Management Act of 2000, ang pangunahing batas. May 16 na ipinagbabawal na gawain ito, at ang una ay ang littering.
Sakop nito ang pagtatapon, paghahagis o paglalagay ng basura sa mga pampublikong lugar: kalsada, bangketa, kanal, parke, bakanteng lote, ilog, at iba pang lugar na hindi itinalaga para doon.
Pansinin ang kanal at ilog. Hindi lang kalat sa lupa ang tinutukoy, kasama ang pagtatapon sa tubig, na siyang sanhi ng barado at baha.
Magkano ang multa
- Littering ng indibidwal: multa na ₱300 hanggang ₱1,000, o community service
- Mabibigat na paglabag gaya ng pagpapatakbo ng open dump: umaabot sa ₱200,000 at pagkakakulong na hanggang 6 na taon
Ang 30-day notice, na wala sa ibang bansa
May isang hakbang ang RA 9003 na hindi namin nakita sa alinmang ibang bansa sa serye na ito.
Bago makapagsampa ng kaso, kailangan munang magbigay ng 30-day notice sa pinararatangan, para bigyan siya ng panahong kumilos.
Ang ibig sabihin nito sa praktika: hindi agad multa ang resulta ng isang reklamo. May palugit muna. Kaya mahalaga ang dokumentasyon na may petsa, dahil kailangang maipakita na tuloy-tuloy ang problema kahit pagkatapos ng abiso.
Barangay ang unang hakbang
Sa ilalim ng RA 9003, ang barangay ang operating unit sa pangongolekta at paghihiwalay ng basura, kasama ang Materials Recovery Facility.
Kaya iba ang ruta rito kumpara sa ibang bansa kung saan sa city department dumadaan ang lahat. Dito, kadalasan sa barangay hall unang dinadala ang reklamo.
Kung walang aksyon, doon na sa city o municipal environment and natural resources office, at sa Environmental Management Bureau ng DENR para sa malalaking kaso.
Saan i-report
- Barangay hall, ang unang hakbang para sa naipong basura sa lugar
- City o Municipal Environment and Natural Resources Office
- Environmental Management Bureau ng DENR, para sa malaking dami o mapanganib na basura
- Kung may apoy, makapal na usok o tumatagas na likido, emergency na iyon at hindi ordinaryong report
Ano ang dapat nasa report
- Eksaktong lokasyon, mabuti kung may coordinates. Sa bakanteng lote o sa tabing-ilog, hindi sapat ang address
- Dalawang litrato: isang malapit para makita kung anong basura, isang malayo para matagpuang muli ang lugar
- Uri: construction debris, muwebles, gulong, tabas ng halaman, drum, asbestos sheet
- Tantiyang dami, may bagay sa litrato bilang basehan ng laki
- Petsa, at kung alam mo, kailan pa ito naroon
- Mga palatandaan ng pinagmulan na kitang-kita nang hindi hinahalungkat: resibo, label, pangalan ng kumpanya. Huwag halungkatin ang basura
Huwag gawin ito
- Huwag linisin bago i-report at kunan ng litrato, mawawala ang ebidensya
- Huwag hawakan ang drum, saradong sako, o sheet na maaaring may asbestos
- Huwag sunugin. Nagdadagdag ito ng problema, hindi nilulutas
- Huwag dagdagan. Isang tapunan ay nakakahila ng iba sa loob ng ilang araw
Bakit nakakatulong ang pampublikong tala
Ang nalinis na lugar ay muling nagiging tapunan nang nakakagulat ang pagkakapare-pareho. Umuulit ang mga lugar na ito dahil sa istruktura: naaabot ng sasakyan, walang nakakakita sa gabi, at malayo ang tamang tapunan.
Isang report, isang linis. Iba ang tala ng parehong lugar na may petsa at litrato: iyon ang basehan para humiling ng bakod, kamera, karatula, o mas malapit na MRF. Sa CleanSpot, bawat report ay may litrato, petsa at coordinates sa pampublikong mapa, at ang muling pagbubukas ng parehong lugar ang bumubuo ng talang iyon.
Hindi nito pinapalitan ang report sa barangay o sa city office, at hindi rin namin ipinapakilala nang ganoon. Ito ang ebidensyang kadalasang wala sa proseso, at mas mahalaga pa dito dahil sa 30-day notice.
Mga sanggunian
Magkano ang multa sa littering sa Pilipinas?
Sa ilalim ng RA 9003, ₱300 hanggang ₱1,000 para sa indibidwal, o community service. Para sa mabibigat na paglabag gaya ng open dump, umaabot ito sa ₱200,000 at hanggang 6 na taong pagkakakulong.
Pareho ba ito sa buong bansa?
Oo, nasa mismong batas ang multa sa littering, hindi iniwan sa bawat lokal na pamahalaan. Iyon ang pagkakaiba nito sa maraming ibang bansa.
Ano ang 30-day notice?
Kailangan ng abiso ng 30 araw sa pinararatangan bago makapagsampa ng kaso, para bigyan siya ng panahong kumilos. Kaya mahalaga ang dokumentasyong may petsa.
Saan ako unang magrereklamo?
Sa barangay, dahil ito ang operating unit sa ilalim ng RA 9003. Kung walang aksyon, sa city o municipal ENRO, at sa EMB-DENR para sa malalaking kaso.
Puwede ko bang linisin mag-isa?
Huwag muna bago i-report at kunan ng litrato, mawawala ang ebidensya. At huwag hawakan ang drum o sheet na maaaring may asbestos.